Czasoczułość. Socjologia historyczna w Polsce | Agnieszka Kolasa-Nowak
piątek, 20 marca 2026
Książka jest próbą odpowiedzi na dwa pytania: Do czego socjologom w Polsce przydaje się przeszłość i z jakich powodów zainteresowania historyczne powróciły do kręgu problemów dyscypliny? Autorka szkicuje ścieżkę rozwoju socjologii historycznej w polskim wydaniu i analizuje różnorodne warianty sięgania do historii. Zastanawia się, czy ten dorobek składa się na spójną wersję socjologii historycznej, czy jest raczej mozaikowym efektem dążenia socjologów do wypracowania języka komunikacji o sprawach polskich, który byłby zrozumiały w świecie. Z perspektywy socjologii nauki analizuje ten nurt jako kolejne hybrydowe pole badawcze, jakich wiele powstaje dziś na granicach dyscyplin.
Autorka powstrzymuje się od wróżenia ze szklanej kuli i dość umiarkowanie formułuje wnioski. Nie przesądza, że socjologia historyczna ma być odrębną subdyscypliną, co zresztą doskonale ukazała w precyzyjnych i obszernych analizach różnorodnych kierunków jej rozwoju. Spodziewa się raczej występowania „rozproszonej tendencji” do uhistorycznienia socjologii, lecz wiąże z tym pewne nadzieje, których trudno mi nie podzielić. W warunkach przyśpieszonego rozmywania się granic dyscypliny (nawet tych najszerzej zakreślonych), międzynarodowego charakteru karier naukowych, częstego łączenia uczestnictwa w nauce z aktywnością publiczną na zasadach komplementarności potrzebne jest coś, co pozostanie wyróżnikiem polskiej socjologii w świecie i może tym czymś okaże się właśnie „czasoczułość” […]. Tekst bardzo dużo mówi też o samej socjologii i prawidłowościach jej rozwoju w Polsce – imporcie głównych pojęć i idei, konsternacji w momentach zmiany społecznej, podleganiu administracyjnym przymusom w planowaniu karier naukowych, ale też o poszukiwaniach, ciekawości badaczy, przekraczaniu przez nich myślowych ograniczeń i otwartości na nowe pomysły interpretacyjne.
Z recenzji prof. dr hab. Grażyny Woronieckiej