Zabawy ryzykowne w naturze. Fenomenologiczna analiza dziecięcego doświadczenia w kulturze lęku | Teresa Parczewska

czwartek, 9 lipca 2026

Monografia Zabawy ryzykowne w naturze. Fenomenologiczna analiza dziecięcego doświadczenia w kulturze lęku w pełni zasługuje na publikację oraz szerokie upowszechnienie, podejmuje bowiem szczególnie istotny problem kontaktu dziecka z naturą, doświadczania tej natury poprzez zabawę, a także sposobów konstruowania przez dziecko istotnych dla jego rozwoju i osiągnięcia dojrzałości znaczeń w mocno nieoczywistym współcześnie świecie. Doskonała narracja, gruntowne studia nad literaturą przedmiotu, rzetelnie zaplanowana procedura badawcza, a także oryginalność i wysokie standardy etyczne zrealizowanych przez Autorkę badań przesądzają o wysokiej wartości opracowania i czynią je szczególnie ważnym dla rozwoju nauk społecznych.

Fragment recenzji dr hab. Katarzyny Sadowskiej, prof. UAM

Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów, red. nacz. † Jerzy Bartmiński, t. 8. ZDROWIE, red. Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Ałła Kozhinowa, Joanna Szadura

poniedziałek, 6 lipca 2026

Leksykon aksjologiczny Słowian i ich sąsiadów to seria wydawnicza, której celem jest dokonywanie paralelnych analiz semantycznych istotnych pojęć aksjologicznych (konceptów) na materiale różnych języków słowiańskich i „sąsiadujących” z nimi innych języków europejskich.
Zastosowanie w tych analizach jednej metody badawczej zaproponowanej przez prof. Jerzego Bartmińskiego umożliwia prowadzenie porównań międzyjęzykowych i międzykulturowych, a tym samym wskazanie podobieństw i różnic w obrazie świata zawartym w opisywanych językach. Efektem projektu jest pięć tomów Leksykonu aksjologicznego Słowian i ich sąsiadów oraz stworzenie międzynarodowego zespołu językoznawców gotowych uczestniczyć w dalszych pracach badawczych przez kolejne lata.
Najnowszy 8. tom, poświęcony jest ZDROWIU.

Za wodza, naród i Rzeszę: polityka literacka w Niemczech narodowosocjalistycznych 1933–1945 | Wieńczysław Niemirowski

piątek, 26 czerwca 2026

Największą zaletą recenzowanej pracy jest zrekonstruowanie, oparte na niemieckich źródłach archiwalnych, struktury i składu oraz procesu nazyfikacji (zglajchszachtowania) kolejnych organizacji związanych z niemieckim środowiskiem literackim w latach 1933–1945. […] Praca jest cennym studium zniewolenia jednostek przez system totalitarny, […] pokazuje, że w III Rzeszy nie było przestrzeni na „niepolityczne istnienie” i „niepolityczne piśmiennictwo”.

Z recenzji dr. hab. Tomasza Cerana

Celem prezentowanej monografii jest przedstawienie sytuacji pisarza w Niemczech narodowosocjalistycznych (1933–1945). Szczegółowo ukazano postępujący proces dławienia twórczej autonomii pisarskiej przez organy totalitarnego państwa i NSDAP, rosnącą inwigilację sfery prywatnej, terror, łamanie sumień i dehumanizację życia literackiego. Swoją uwagę autor skupia na istniejących w 1933 roku instytucjach literackich i organizacjach pisarskich, ukazując ich in-filtrację, demontaż, przekształcanie lub likwidację. Zmiany te były nie tylko skutkiem celowej ingerencji nowej władzy, lecz także efektem oddolnych inicjatyw środowisk, które skapitulowały przed terrorem, bądź też kręgów identyfikujących się z „narodową rewolucją”. Staraniem partii i państwa stworzono w latach 1933–1935 system instytucji służących totalnej kontroli i sterowaniu niemieckim rynkiem literackim. W monografii ukazano funkcjonowanie i doskonalenie tego systemu z biegiem lat. Apogeum swego rozwoju osiągnął on w latach wojny, co zbiegło się jednak z załamaniem się rynku literackiego i niemal całkowitym ustaniem życia literackiego w latach „wojny totalnej”. Odrębnym wątkiem pracy jest los pisarzy pochodzenia żydowskiego. Ukazany jest on przez pryzmat antysemickich posunięć państwa narodowosocjalistycznego, w efekcie których w 1935 roku odsunięto Żydów od udziału w życiu literackim Niemiec, a z końcem 1938 roku całkowicie wykluczono z partycypacji w życiu kulturalnym.

Nie płakałam. Moja historia | Ida Grinspan, Bertrand Poirot-Delpech

środa, 17 czerwca 2026

• Przekład z języka francuskiego: Anna Miecznikowska-Ziółek
• Wstęp, opracowanie, przypisy: Małgorzata Nossowska

Wspomnienia Idy Grinspan (1929–2018), napisane wspólnie z Bertrandem Poirot-Delpechem (1929–2006), dziennikarzem i pisarzem, od 1986 r. członkiem Akademii Francuskiej, to przejmująca opowieść ocalałej z Holokaustu, która jako 14-letnia dziewczynka została deportowana do Auschwitz i której udało się przetrwać. Książka jednak nie zamyka się w granicach wyznaczonych przez druty obozu. Wiele miejsca Ida Grinspan poświęca swojemu życiu przed deportacją, pozwala to nie tylko raz jeszcze spojrzeć, tym razem oczami kilkunastoletniej dziewczynki, na życie i dramat Auschwitz, ale daje też możliwość wejrzenia w życie Żydów w okupowanej Francji. Opowiada także o traumie późniejszych lat, o powrocie do życia i nadziei, o dojrzewaniu do wspomnień i zaangażowania się w podtrzymywanie pamięci o Holokauście, co zajęło bohaterce ponad czterdzieści lat.

Wiele osób, może nawet większość tych, którzy przeżyli Holocaust, nie chciało o tym mówić, uciekało od wspomnień, starało się zacząć nowe życie, odcinając się od przeszłości. Ida nie należała do tej grupy. Miała potrzebę mówienia o swoich doświadczeniach i miała ogromną odwagę dzielenia się nimi. Zwracała uwagę na kwestie fundamentalne, jak godność, którą w obozie przywróciła zdobyta łyżka; solidarność, bez której w warunkach obozowych nie byłoby szans na przeżycie. […] Obóz nie zabił w niej […] człowieczeństwa. Nie była zdolna do nienawiści i zemsty. Swoją energię i mądrość skierowała na edukację. Wyjazdy do Auschwitz i dawanie świadectwa nie były dla niej formą terapii. Robiła to, bo była przekonana o sile edukacji, bo chciała być „użyteczna”.

Z recenzji dr hab. Doroty Suli